تبلیغات
آموزش نقاشی رنگ روغن - سیر تاریخی موسیقی در ایران بعد از اسلام
آموزش نقاشی رنگ روغن
هنر رشد انسانیت است و پیشرفت ذهن (بیان اساس به شیوه مدرن)

نتیجه تصویری برای سیر تاریخی موسیقی ایران

مقدمه:

از موسیقی باستانی ایرانی اطلاع دقیقی نداریم، اما آثار آن در حجاری ها و اشعار قدیم و کتاب های لغت باقی مانده است. نام نویسندگانی مانند باربد و نکیسا و اسم آوازهای و لحن های موسیقی که در اشعار فارسی و کتاب های لغت دیده می شود و نقش سازهای قدیم و نوازندگان درباری در حجاری ها همه حکایت از عظمت و جلال موسیقی دارد.

بعد از اسلام تا یکی دو قرن، از سرنوشت موسیقی خبری در دست نیست، بعدها که شرایط برای فعالیت­های علمی و هنری مساعد شد،پیشرفت موسیقی خیلی کندتر و نامحسوس­تر از دیگر رشته های هنر صورت گرفت. اما از زمان فارابی به بعد موسیقی در ایران به صورت علمی و مدون درآمد و دارای کتاب و صبغه علمی شد(مراغی،14:1356). در این مقاله به سیر موسیقی در ایران پس از اسلام پرداخته می شود. 

 

موسیقی در ایران پس از اسلام

دوره چهارصد ساله موسیقی ایران در حکومت ساسانیان، دوره مجد و عظمت و اعتلای موسیقی است و هنوز به عنوان دوران طلایی این هنر در فرهنگ و تمدن ایرانی نام برده می شود.

تنوع موسیقی و ساز در عصر ساسانی، رونق این هنر و از طرفی حرمت و عزت هنرمند موسیقی در آن عصر را معلوم می کند. همچنین این دوره تنها دوره­ای از تاریخ ایران است که موسیقی در کتابهای آن نیز ردپایی دارد؛ در کتابهایی مثل یادگارنامه زریران،  منظومه درخت آسوریک، متون نیایشی مانوی و «گات»های اوستا، می توان رد پای موسیقی و جایگاه این هنر را پیدا کرد و تا حدودی به قدر و منزلت این هنر در دوران ساسانی پی برد.

سنت دیرپای عصر ساسانی در ابعاد متنوعی چون موسیقی بزمی، موسیقی نظامی، موسیقی مراسم تشریفات و رسمی، موسیقی کار، موسیقی مذهبی و... در عصر اردشیر تا خسروپرویز به نهایت رشد و شکوفایی رسید و دنباله آن تا قرون بعد نیز تداوم یافت؛ در واقع شاید بتوان موسیقی ایران در دوره ساسانی را سرمنشاء فرمها و شکل های موسیقی ایران در قرون بعدی دانست(جوادی،1380، 1/130،131)

 

موسیقی دوره اسلامی

پس از سقوط سلسله ساسانی و استقرار خلافت اسلامی و رویدادها و حوادث ناشی از این دگرگونی تاریخی تا مدتها فرصتی برای پرداختن به موسیقی نماند. با این همه، پیشینه غنی موسیقی و رواج پردامنه آن در عهد ساسانیان مانع از آن شد که موسیقی یکباره و به دست فراموشی و نابودی سپرده شود(مشحون،1380: 77).

یکی از مواردی که کاملاً تحت تأثیر و نفوذ ایران قرار گرفت، موسیقی عرب می باشد که تا پس از برچیده شدن دستگاه خلافت عباسی(656ه.ق) این نفوذ و تأثیر برقرار ماند. به طوری که پس از این تاریخ سه چیز در اثر تحول عظیم ششصد ساله اسلام به جا ماند: دین مبین اسلام، تأثیر زبان عرب در زبان فارسی و برعکس و اختلاط و تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عرب. با این توصیف که در همان اوقات در روستاها و بیرون از شهرها، به ویژه مردمانی که در پناه کوهستان ها و کرانه های دریای مازندران بسر می بردند، موسیقی اصیل و خاص خود را تا حدودی دست نخورده و دور از این درهم آمیختگی نگاه داشتند که بعضی از آنها به همان وضع به ما رسیده است(سامی، مجموعه مقالات،105،106).

از این رو موسیقی کشورهای اسلامی که اکنون در کشورهای باختری به موسیقی عرب معروف است به وسیله ایرانیان پایه گذاری شد و عرب در آغاز به تمدن و صنعت و هنر توجهی نداشت. پس از اسلام نیز اشتغال به صنعت و هنر را دون شأن خود می­دانست، آنها را از کارهای موالی می­شمرد و از مباشرت به آن پرهیز داشت و چون با تمدن و زندگانی شهری خو گرفت و خود را محتاج به علوم و صنایع دید، ناگزیر دست به دامن موالی زد و چون بیشتر اهل هنر و صنعت ایرانی بودند، صنایع و هنر ایران، از جمله موسیقی میان عرب رواج یافت و به تدریج توسعه پیدا کرد و در زمان خلفای عباسی موسیقی اسلامی ایران جانشین موسیقی عرب گردید.با آنکه بر اثر مرور زمان و عوامل محلی و اجتماعی، موسیقی کنونی کشورهای عربی رنگ خاصی به خود گرفته است، هنوز آثار موسیقی ایرانی در آن کاملاً مشهود و نمایان است، زیرا اساس آن از موسیقی ایران اقتباس شده و موسیقی آن بر پایه موسیقی ایرانی استوار گردیده است(جوادی،140:1380). چنانکه از میان پنجاه و دو «مقام» معمول در موسیقی کشورهای مصر، سوریه و لبنان سی «مقام» آن در بین «آوازها» و «گوشه های» ردیف ایرانی موجود است(مشحون،90:1380).

نشانه دیگری که از موسیقی ایران زمان ساسانی در سرزمین عرب می­توان یافت سازهای گوناگون است که در آن سرزمین متداول است. زیرا اعراب پیش از اسلام به احتمال از آلات موسیقی جز طبل و شاید نی و بوق چیزی دیگری نداشتند. تاریخ اختراع سازها به واسطه قدمت زمان روش نیست و ابونصر فارابی در کتابهای خود (نک: مروج­الذهب، چاپ قاهره، ج2، 453)، هر جا که از موسیقی و پیشینه سازها گفتگو می کند، این نکته را متذکر شده است(مشحون، 98).

 

دوره پس از اسلام عصر بررسی­های نظری موسیقی

بی تردید نوشته های نظری موسیقی مهم­ترین بخش موسیقی در دوره اسلامی است و آثار باقی مانده، از نظر اسامی الحان، سازهای متداول، طرز پرده­بندی سازها و درجات گام، راهنمای محققین است. در این دوره هنوز در ایران نغمه ها و وزن های قدیم و هفت طرق ملوکیه (مقامات ملوکیه) و سازهای قدیم مانند عود و چنگ(به­ویژه در خراسان) و تنبور(در طبرستان و ری) رواج داشته است(سپنتا،45:1382).

در این دوره تألیفات و رسالات دانشمندان ایرانی و اسلامی در باره موسیقی ایرانی چشمگیر است. در قرن دوم هجری ابراهیم ایرانی(معروف به موصلی) کتاب «النغم و الایقاع» و ابن خردادبه کتاب «الادب و السماع» و کتاب «اللهود الملاهی»، و در قرن سوم ابوالعباس سرخسی کتاب «الموسیقی الکبیر» و ابوبکر اهوازی پزشک و دانشمند شهیر ایرانی کتاب «فی الجهل الموسیقی» را تألیف کردند.

همچنین ابوالفرج اصفهانی متوفی 286ه.ق کتاب«الاغانی»، محمد زکریای رازی متوفی 311ه.ق یک کتاب در موسیقی و یک کتاب در آواز، ابونصر فارابی متوفی 339ه.ق کتابی به نام «الموسیقی» و ابوالحسن برمکی کتابی راجع به نوازندگان طنبور دارند؛ خواجه نصیرالدین طوسی رساله ای در موسیقی، صفی الدین بن عبدالمؤمن ارموی متوفی 656ه.ق دو تألیف مهم، یکی رساله شوقیه در خواص موسیقی و دیگری کتاب ادوار راجع به دستگاه ها نوشته اند. محمد آملی متوفی 716 ه.ق صاحب کتاب نفائس الفنون، قطب الدین محمود شیرازی پزشک معروف متوفی 710ه.ق در دره­التاج و عبدالقادر مراغه ای، همه در باره موسیقی ایران ضمن تألیفات خود، مطالب و اطلاعاتی ضبط کرده اند(سامی،125،124).

عبدالقادر حافظ مراغه ای معروف به ابن غیبی متوفی 838ه.ق چند تألیف مهم در موسیقی دارد: جامع الالحان، شرح ادوار[1] که در آن کتاب ادوار صفی الدین را تشریح کرده است. دو کتاب مختصر دیگر به نام مقاصد الالحان و دیگری مختصر الالحان، کتاب پنجم او به کنزالالحان تاکنون بدست نیامده است و از پسرش عبدالعزیز نیز دو کتاب موسیقی باقی مانده است که در کتابخانه نور عثمانیه اسلامبول مضبوط است(برکشلی،6:1355).

ابونصر فارابی در یکی از تألیفات خود در باره طنبور خراسانی می­نویسد: این طنبور که در دربار خلفای عباسی و سایر اقوام رواج داشت در کشورهای مجاور به نام «طنبوره»، در چین«تیپولا» و در آلبانی که بدانجا از راه یونان راه یافت به نام «تامورا» معروف گشت.  فارابی از یک ساز سیمی کاملی سخن می گوید که توسط یک ایرانی به نام ابن احوص السغدی در قرن سوم هجری اختراع شده و نام آن «شاهرود» بوده است.

در قرن هفتم هجری صفی الدین ارموی دو کتاب به نام الادوار و رساله الشرقیه نوشت. وی از پیشگامان فرضیه تقسیم ابعاد موسیقی به هفده قسمت می باشد و قطب الدین محمود شیرازی تاریخ موسیقی ایران را به نام «دره التاج» در قرن هفتم هجری نوشت.

در میان این نویسندگان، نخستین دانشمندی که به زبان فارسی در باره اصول موسیقی کتاب نوشت ابوعلی سینا می باشد (370 تا 428ه.ق) و کتاب او «النجاه» پس از ترجمه شاگردش به نام دانشنامه علایی نامیده شد. همچنین یکی دیگر از شاگردانش در قرن چهارم کتاب «الکافی فی الموسیقی» را نگاشت که در آن اطلاعات جالبی از اصول موسیقی ایرانی و خراسانی می دهد. ابوعلی سینا همچنین در دوازدهمین رساله الشفا قسمتی در باره موسیقی دارد (همان).

کتاب کنز التحف نیز در نیمه قرن هشتم به فارسی نوشته شده و در آن صورت و شرح و شکل آلات موسیقی داده شده است. در این کتاب و کتاب ابن­غیبی مخصوصاً متذکر شده که ایرانیان نخستین ملتی هستند که شرح آلات و ادوات موسیقی را به تفضیل بیان کرده اند.

از جمله دانشمندان دیگر ابونصر محمد بن فارابی است که در حدود 260ه.ق(780میلادی) در خراسان بزرگ به دنیا آمد. او در نواختن عود تبحر به سزایی داشته و از دانشمندان بزرگ زمان خود بوده است. او رسائلی در منطق و اخلاق و سیاست و ریاضیات و شیمی و فلسفه و موسیقی نوشته است. این آثار به زبان لاتین ترجمه و در مدارس و دانشگاه های اروپا تا دیرزمانی تدریس می شده است. فارابی را پس از ارسطو معلم دوم دانسته اند. کتابهای معروف او در موسیقی «الموسیقی الکبیر»، «کلام فی الموسیقاء»، «احصاء الایقاع» و کتاب «فی النقره مضاف الی الایقاع» می­باشد. از این تألیفات کتاب اولی فقط در دست است. کتاب دیگری هم به نام احصاء العلوم در باره موسیقی نوشته که در قرون وسطی به زبان لاتین و عبری ترجمه و مورد استفاده دانشجویان و دانشمندان اروپایی بوده است.

ابن خردادبه دانشمند شهیر ایرانی نیز تألیفاتی در موسیقی دارد. او ضمن فنونی که فرا گرفته بود موسیقی را نیز در بغداد نزد اسحق موصلی یاد گرفت و رسالاتی در باره این فن دارد، مانند کتاب الادب و السماع و کتاب اللهو و الملاهی که رساله آخری در دست می باشد.

ابوزیدعبدالرحمن بن خلدون درباره نفوذ موسیقی ایران درعرب واسلام می‌نویسد:«عربها پیش ازاسلام قبل ازاینكه به موسیقی وسایرهنرهای زیبا آشنایی پیدا كنند درشعروساختن قطعات منظوم دست داشتند وهنگامیكه هنوزچادرنشین بودند موسیقی شان محدود به آوازهایی بود كه برای تهییج وراهنمای شترها بكارمی‌ بردند. بعدهاكه شهرنشینی گزیده واسلام اختیاركردند،آنچه ازعادات ورسومشان كه برخلاف دستورهای قرآن بود ترك گفتندوآنچه مطابق آن وممدوح بود،نگاهداری كردند. چون خواندن قرآن باصوت نیكو،پسندیده ومستحب بود،آوازهای بومی شان را برای خواندن آن بكاربردند. بعدها كه به سایركشورها دست یافتند وهنرهای زیبا بویژه موسیقی را درنهایت كمال درایران ویونان مشاهده كردند. ذوقشان تحریك شده تاآنجا كه موسیقی‌ دانان كشورهای دیگر جلب و تشویق نمودند و بزودی بین آنان خوانندگانی نظیرخوانندگان ایرانی تربیت شد كها زآن جمله «نشیط»كه اصل اوایرانی بود و «سائبخائر» اهل مدینه. دراین عصراست كه عربها ذوق ایرانی را درموسیقی پذیرفتند وبعدها هنرمندانی مانند «ابن سریج» ‌آن را روبه تكامل بردند تا در زمان خلفای عباسی بوسیله ابراهیم وپسرش اسحق ونوه‌ اش «حماد» بدرجه كمال رسید. بغداد ازاین پس مركزموسیقی عالی گردید وآهنگهای ساخته استادان فوق به اشكالی كه امروزهم می‌شنویم درآن پرورش یافت.»(سامی،127،126).

دوره پس از مغول و تیموری و ترکان، تقریباً پایان دوره نظری دانان قدیم موسیقی محسوب می شود. به طوری که بعد از عبدالقادر در چند رساله معدودی که نوشته شده بیشتر تقلید از گذشتگان بوده تا اواخر دوره قاجار از تألیفات نظری موسیقی اثر چشم گیری ملاحظه نمی شود(سپنتا، 57).

به هر حال مطالعه‌ در سیرتاریخ موسیقی ایران نشان می­دهد كه هرگاه این هنر توسط خود فرهیختگان درحال بالندگی بوده ‏تحول و یا تهاجمی بزرگ این هنر را به قهقرا برده است. از سویینقش حمایتی حكومت‌ها نیز به دلیل نگاه ابزاری به موسیقی جهت ‏مجالس تفرج تنها باعث رواج مقطعی نوع خاص موسیقی برای دربارها شد؛ ولی نتیجه‌ی آن حمایت‌ها ایجاد نوعی ‏ذهنیت منفی اجتماعی نسبت به موسیقی بود كه ردپای آثار سوء آن در پیكره‌ی موسیقی هنوز هم در افكار عمومی ‏پیداست.‏

منابع

    برکشلی، مهدی(1355). «اصالت موسیقی ایران»، مجله موسیقی، شماره 1، سال پنجم، خرداد ماه

    جوادی، غلامرضا(1380). موسیقی ایران از آغاز تا امروز، ج1، تهران: انتشارات همشهری

    سپنتا، ساسان(1382). چشم­ انداز موسیقی ایران،  تهران: موسسه فرهنگی هنری ماهور

    فروغ، مهدی، سامی، علی و دیگران(1383). مجموعه مقالات، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

    مراغی، عبدالقادر بن عینی(1356). مقاصد الالحان، به اهتمام تقی بینش، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب

    مشحون، حسن(1380). تاریخ موسیقی ایران، تهران: فرهنگ نشر نو

نسخه نخست این مقاله در فصلنامه اینترنتی «نجوای فرهنگ» دوره جدید شماره 15، پاییز 94، صص22 تا 25 به چاپ رسیده است.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

دوشنبه 7 مرداد 1398 11:27 ب.ظ

Beneficial data. Kudos.
drugs for sale canadian pharmaceuticals cialis from canada safe canadian online pharmacies drugstore online canadian pharmacys canadian medications list pharmacy canada best northwest pharmacies in canada canadian pharmacies without an rx
دوشنبه 3 تیر 1398 06:10 ق.ظ

Many thanks! Helpful information!
tadalafil 20 mg cialis generico lilly click here cialis daily uk viagra or cialis cialis australian price safe dosage for cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis pills price each 5 mg cialis coupon printable tadalafilo
جمعه 31 خرداد 1398 02:42 ب.ظ

Amazing postings. With thanks!
bulk cialis cialis tablets cialis professional yohimbe cialis kamagra levitra cialis taglich generic for cialis female cialis no prescription cialis purchasing cialis lilly tadalafi online prescriptions cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:49 ب.ظ

Nicely put. Many thanks.
cialis per paypa cialis professional yohimbe 40 mg cialis what if i take cialis 10 doctissimo cialis therapie cialis usa cost generic cialis soft gels the best site cialis tablets cialis coupons printable 5 mg cialis coupon printable
یکشنبه 26 خرداد 1398 02:18 ق.ظ

Nicely put. Regards.
online prescriptions cialis cialis 20mg prix en pharmacie price cialis wal mart pharmacy cialis side effects price cialis wal mart pharmacy cialis 20 mg cut in half cialis generique cialis sans ordonnance cialis 5 mg para diabeticos cilas
جمعه 24 خرداد 1398 07:59 ق.ظ

You mentioned it perfectly!
cialis e hiv acheter cialis kamagra cost of cialis per pill cialis et insomni comprar cialis 10 espa241a cialis professional yohimbe cialis generic tadalafil buy viagra or cialis acheter cialis meilleur pri buy cialis online nz
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:09 ق.ظ

Many thanks! Lots of forum posts!

cialis prezzo in linea basso recommended site cialis kanada cialis 50 mg soft tab cialis with 2 days delivery generic cialis review uk buy cialis cheap 10 mg we recommend cialis info cialis 200 dollar savings card il cialis quanto costa usa cialis online
چهارشنبه 21 فروردین 1398 01:39 ب.ظ

Really tons of good facts!
canadian online pharmacies canadian viagra canadian rxlist drugstore online shopping canadian medications, liraglutide most reliable canadian pharmacies canadian online pharmacies legitimate canadian medications by mail drugs for sale online canada vagra
سه شنبه 7 اسفند 1397 07:26 ق.ظ
وبلاگ زیبایی داری

به من هم سر بزن. هدیه خوبی براتون داریم!
سه شنبه 25 دی 1397 02:23 ق.ظ
بهترین خدمات پوست و زیبایی دکتر جعفری
href=http://orchidrasht.com
جمعه 16 آذر 1397 12:15 ق.ظ

You made your stand very nicely!.
cialis diario compra buy cialis sample pack buy original cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis billig ou trouver cialis sur le net cialis uk cialis pills boards where do you buy cialis warnings for cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:46 ق.ظ

Thanks! An abundance of material!

precios de cialis generico acheter cialis meilleur pri tadalafil 10 mg wow cialis 20 cialis vs viagra cialis generico online rx cialis para comprar discount cialis cialis y deporte cialis 200 dollar savings card
سه شنبه 13 آذر 1397 11:36 ب.ظ

You reported it really well!
cialis therapie cialis rezeptfrei sterreich canadian discount cialis cialis 30 day sample cialis 20 mg cost cost of cialis cvs cialis generic tadalafil buy cialis 30 day trial coupon buy cialis online nz click here cialis daily uk
سه شنبه 13 آذر 1397 12:36 ب.ظ

Whoa many of helpful facts.
il cialis quanto costa buy cialis online cheapest cialis canada cialis daily reviews cialis bula miglior cialis generico cialis generico en mexico generic cialis review uk cialis y deporte cialis e hiv
دوشنبه 12 آذر 1397 12:44 ق.ظ

Position clearly regarded.!
cialis wir preise cheap cialis prezzo di cialis in bulgaria acquistare cialis internet cialis sale online prezzo di cialis in bulgaria generic cialis 20mg tablets generic cialis pill online ou trouver cialis sur le net we like it cialis soft gel
یکشنبه 11 آذر 1397 11:35 ق.ظ

Wow a good deal of excellent info!
click here take cialis cialis daily buying cialis on internet cialis generico en mexico dosagem ideal cialis cialis mit grapefruitsaft purchase once a day cialis achat cialis en europe how to buy cialis online usa order a sample of cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 12:39 ق.ظ

Cheers! Excellent stuff!
cialis e hiv generic cialis cialis 10 doctissimo we use it 50 mg cialis dose cialis soft tabs for sale free generic cialis cialis arginine interactio order a sample of cialis we recommend cheapest cialis generic cialis soft gels
شنبه 10 آذر 1397 11:26 ق.ظ

Truly all kinds of fantastic advice.
cialis lowest price tadalafil 20mg cialis generico does cialis cause gout cialis 20 mg best price cialis cipla best buy cialis preise schweiz cialis 5mg prix cialis generisches kanada cialis online
شنبه 10 آذر 1397 12:11 ق.ظ

You said it nicely..
viagra cialis levitra cialis 10 doctissimo cuanto cuesta cialis yaho buy original cialis cialis prezzo al pubblico cialis great britain buying cialis in colombia price cialis best cialis 10mg prix pharmaci tadalafil 5mg
جمعه 9 آذر 1397 12:39 ب.ظ

Nicely put. Kudos.
cialis purchasing online cialis prescription doctor cialis cialis cost fast cialis online viagra vs cialis vs levitra buy cheap cialis in uk cost of cialis cvs canadian cialis purchase once a day cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 12:59 ب.ظ

Nicely put, With thanks!
cialis pills cialis online deutschland cialis reviews we choice cialis uk safe site to buy cialis online precios cialis peru buy cialis sample pack cialis efficacit acheter du cialis a geneve sublingual cialis online
چهارشنبه 7 آذر 1397 12:58 ق.ظ

Fine content. Regards.
5 mg cialis pharmacie en ligne generic cialis with dapoxetine cialis prezzo al pubblico precios cialis peru achat cialis en itali cialis savings card are there generic cialis online cialis 40 mg cialis what if i take recommended site cialis kanada
پنجشنبه 19 مهر 1397 03:00 ق.ظ

Awesome material. Many thanks!
levitra 10 mg prezzo levitra levitra online generic levitra levitra online buy levitra 20 mg vardenafil levitra generic buy generic levitra buy levitra online
سه شنبه 10 مهر 1397 02:24 ق.ظ

Great data. Cheers.
cialis with 2 days delivery cialis 5mg tadalafil cialis kaufen cialis 5mg billiger acheter du cialis a geneve generic cialis at the pharmacy cialis 5mg prix cialis ahumada cialis lilly tadalafi
یکشنبه 8 مهر 1397 12:09 ق.ظ

You suggested it wonderfully!
cialis uk buy brand cialis cheap opinioni cialis generico cialis purchasing prezzo di cialis in bulgaria cialis daily new zealand female cialis no prescription we use it 50 mg cialis dose generic cialis with dapoxetine we choice cialis uk
شنبه 7 مهر 1397 08:47 ب.ظ

Cheers! Lots of knowledge.

cialis pills in singapore cialis 50 mg soft tab tadalafil 20mg cialis tadalafil online dosagem ideal cialis cialis tablets for sale cialis arginine interactio cialis coupons printable prezzo di cialis in bulgaria tadalafil
شنبه 31 شهریور 1397 03:25 ب.ظ

You actually stated it terrifically!
canadian online pharmacies canadian discount pharmacies in ocala fl the best canadian online pharmacies pharmacy canada online prescriptions drugs for sale in canada drugs for sale deep web canadian pharmacy online 24 discount canadian pharmacies drugstore online reviews pharmacy
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:12 ب.ظ

Cheers. I enjoy it!
side effects of cialis cialis 5mg prix cialis coupons printable cialis for sale cialis generika best generic drugs cialis cialis cipla best buy buy brand cialis cheap 40 mg cialis what if i take if a woman takes a mans cialis
پنجشنبه 15 شهریور 1397 01:50 ق.ظ

Good material. Regards!
chinese cialis 50 mg cialis billig generic for cialis does cialis cause gout cialis coupons printable cialis reviews cialis dosage click here to buy cialis look here cialis order on line look here cialis cheap canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:00 ق.ظ

Regards! Awesome information!
buy viagra overnight delivery buy pharmaceutical viagra generic pharmacy online buy viagra tablets viagra without presc uk buy prescription viagra were to buy viagra how to buy real viagra online where can you buy viagra viagra rx online
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ


با سلام و خسته نباشید حضور شما دوستان محترم هدف از طراحی این وبلاگ برای شما دوستان کمک و آشنایی هر کدام از شما عزیزان با هنر و هنرمندان و نوابغ بزرگ کشورمونه که باید نام و یادشون برای همیشه در ذهن و خاطر هر ایرانی زنده باشه و باقی بمونه و ایرانیو هنرمند بودن در زمینه موسیقی سنتی اصیل و ... یعنی این!!! خوب امید دارم این اطلاعات ناچیزم مورد استفاده شما عزیزان قرار بگیره .
متشکرم
09151635414 محمد هادی شکوفیان (بیرجند)

به امید سر بلندی و سر افرازی جامعه هنرمندان ...

مدیر وبلاگ : محمد هادی شکوفیان
نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبلاگ چیست؟







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

تعبیر خواب آنلاین

فال حافظ